Putin, Trump dhe negociatat për Ukrainën: A po negociohet paqja apo një rend i ri sigurie?

Bisedimet tre-orëshe mes Vladimir Putin, Steve Witkoff dhe Jared Kushner mund të jenë më shumë se një përpjekje për të ndalur luftën në Ukrainë. Në tavolinë nuk është vetëm armëpushimi. Në lojë është arkitektura e re e sigurisë në Evropë.

Takimi tre-orësh në Kremlin mes presidentit rus Vladimir Putin dhe dy përfaqësuesve amerikanë, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, duhet lexuar përtej deklaratave diplomatike për “paqen” dhe “mundësinë e një marrëveshjeje”.

Në realitet, ky takim mund të përfaqësojë fillimin e një faze të re negociuese, ku konflikti në Ukrainë nuk trajtohet më vetëm si një luftë mes Moskës dhe Kievit, por si pjesë e një përballjeje më të gjerë për ekuilibrat e sigurisë midis Rusisë dhe Perëndimit.

Deklarata e Putin se “ky nuk është një diskutim i thjeshtë” ishte ndoshta përmbledhja më e sinqertë e situatës.

Sepse problemi nuk është thjesht si të ndalen armët.

Problemi është çfarë ndodh ditën pas ndalimit të armëve.

“Realiteti në terren” – formula diplomatike për kufijtë e rinj

Moska ka përsëritur se çdo marrëveshje duhet të marrë në konsideratë “situatën në terren”.

Kjo nuk është një fjali teknike.

Është pozicioni qendror negociues i Rusisë.

Në gjuhën e diplomacisë, “realiteti në terren” do të thotë se Rusia kërkon që kontrolli ushtarak i fituar gjatë luftës të shndërrohet në avantazh politik në tavolinën e negociatave.

Pra, Moska po dërgon një mesazh të qartë:

ajo që është fituar në fushën e betejës nuk duhet të humbet në tavolinën diplomatike.

Kjo krijon konfliktin themelor me Ukrainën.

Kievi kërkon që negociatat të mos legjitimojnë ndryshimet territoriale të krijuara përmes forcës.

Rusia kërkon pikërisht të kundërtën: që çdo marrëveshje të reflektojë realitetin e krijuar nga lufta.

Kjo është arsyeja pse armëpushimi është më i lehtë për t’u negociuar sesa paqja.

Një armëpushim tre-ditor, por jo një paqe

Pezullimi i përkohshëm i sulmeve ndaj Kievit dhe Moskës ka një rëndësi simbolike dhe strategjike.

Ai demonstron se palët janë ende në gjendje të krijojnë mekanizma minimalë komunikimi.

Por një armëpushim i kufizuar nuk duhet ngatërruar me një proces paqeje.

Madje, ekziston një rrezik strategjik që armëpushimet e pjesshme të përdoren për të testuar terrenin politik, për të matur reagimin e palëve dhe për të krijuar avantazhe të reja ushtarake.

Historia e konflikteve moderne tregon se një armëpushim nuk është gjithmonë fundi i luftës.

Shpesh ai është thjesht një pauzë mes dy fazave të saj.

Prandaj, pyetja nuk është vetëm nëse Rusia dhe Ukraina mund të ndalojnë luftimet.

Pyetja është:

A mund të krijohet një mekanizëm që garanton se lufta nuk do të rifillojë?

Dhe kjo kërkon garanci sigurie.

Pse Witkoff dhe Kushner janë të rëndësishëm?

Rëndësia e Steve Witkoff dhe Jared Kushner nuk lidhet vetëm me funksionin e tyre si të dërguar amerikanë.

Vlera e tyre negociuese është lidhja e drejtpërdrejtë me Donald Trump.

Putin e ka kuptuar se negociatat tradicionale diplomatike shpesh kalojnë përmes strukturave burokratike, ministrive të jashtme, institucioneve të sigurisë dhe aleatëve.

Por një kanal i drejtpërdrejtë me njerëz që kanë akses personal te presidenti amerikan krijon një dinamikë tjetër.

Negociatat bëhen më të shpejta, por njëkohësisht më pak të parashikueshme.

Kjo është arsyeja pse Moska i konsideron këto kontakte të rëndësishme.

Nëse Witkoff dhe Kushner mund të përcjellin drejtpërdrejt qëndrimet e Kremlinit te Trump, atëherë krijohet një kanal paralel diplomatik me potencial për të kapërcyer disa nga pengesat tradicionale.

Por kjo krijon edhe shqetësim në Kiev dhe në kryeqytetet evropiane.

Sepse pyetja që lind është:

A po negociohet Ukraina me Ukrainën në tavolinë, apo po negociohet për Ukrainën mes fuqive të mëdha?

Trump kërkon marrëveshje, Putin kërkon garanci strategjike

Administrata Trump duket se kërkon një rezultat politik.

Një marrëveshje për Ukrainën do të ishte një sukses i madh diplomatik për Shtëpinë e Bardhë dhe do t’i jepte Trump mundësinë të paraqitet si lideri që arriti të ndalojë një nga luftërat më të mëdha në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.

Por objektivi i Rusisë është më kompleks.

Putin nuk negocion vetëm për ndalimin e luftimeve.

Moska kërkon të negociojë pozicionin e saj në rendin e ardhshëm të sigurisë evropiane.

Për Rusinë, Ukraina është vetëm një pjesë e ekuacionit.

Në sfond janë:

• zgjerimi dhe roli i NATO-s;
• garancitë e sigurisë për Ukrainën;
• prania ushtarake perëndimore në Evropën Lindore;
• kontrolli territorial;
• sanksionet ekonomike;
• marrëdhëniet e ardhshme Rusi-SHBA.

Kjo e transformon konfliktin nga një luftë territoriale në një negociatë për ekuilibrat strategjikë të kontinentit.

Evropa përballet me rrezikun e një marrëveshjeje mbi kokën e saj

Një nga dimensionet më interesante të këtij procesi është pozicioni i Evropës.

Nëse SHBA dhe Rusia arrijnë të krijojnë një kanal të drejtpërdrejtë negociues, Bashkimi Evropian mund të rrezikojë të mbetet në një rol dytësor në një nga çështjet më të rëndësishme të sigurisë kontinentale.

Kjo do të ishte paradoksale.

Evropa është kontinenti që përballon pasojat direkte të luftës:

• krizën e sigurisë;
• refugjatët;
• kostot ekonomike;
• rritjen e shpenzimeve ushtarake;
• kërcënimin e zgjerimit të konfliktit.

Megjithatë, nëse negociatat vendimtare zhvillohen kryesisht mes Uashingtonit dhe Moskës, atëherë Evropa rrezikon të jetë më shumë subjekt i marrëveshjes sesa arkitekte e saj.

Ky është një nga shqetësimet kryesore strategjike që po formohet në kryeqytetet evropiane.

Rreziku i një “paqeje të imponuar”

Përfundimi i luftës nuk është domosdoshmërisht sinonim i një paqeje të qëndrueshme.

Ekziston një ndryshim i madh mes:

ndalimit të luftës dhe zgjidhjes së konfliktit.

Një marrëveshje e shpejtë mund të ndalojë viktimat dhe shkatërrimin.

Por nëse ajo nuk adreson shkaqet themelore të konfliktit dhe nuk krijon garanci reale sigurie, mund të prodhojë thjesht një konflikt të ngrirë.

Një Ukrainë e detyruar të pranojë një marrëveshje që e konsideron të padrejtë mund të mos e shohë atë si fundin e luftës, por si një fazë të përkohshme.

Nga ana tjetër, një Rusi që nuk merr garancitë që kërkon mund të mos e konsiderojë marrëveshjen të qëndrueshme.

Kjo është arsyeja pse rreziku më i madh nuk është dështimi i negociatave.

Rreziku më i madh është një marrëveshje e dobët që krijon iluzionin e paqes, por ruan të gjitha kushtet për një konflikt të ardhshëm.

Çfarë po negociohet realisht?

Takimi tre-orësh në Kremlin duhet parë si fillimi i një procesi testimi.

Palët po përpiqen të kuptojnë jo vetëm se çfarë mund të japin, por edhe se çfarë është pala tjetër e gatshme të pranojë.

Në tavolinë duket se janë disa nivele negociimi:

Niveli i parë – ushtarak:

Ndalimi ose reduktimi i luftimeve.

Niveli i dytë – territorial:

Statusi i zonave të kontrolluara gjatë luftës.

Niveli i tretë – politik:

Marrëdhënia e ardhshme mes Kievit dhe Moskës.

Niveli i katërt – strategjik:

Garancitë e sigurisë dhe raporti Rusi-NATO.

Niveli i pestë – global:

Rivendosja e marrëdhënieve SHBA-Rusi dhe ekuilibri i ri i fuqive.

Dhe pikërisht niveli i fundit mund të jetë më i rëndësishmi.

Përfundimi: Tre orë negociata, por një konflikt shumë më i madh

Takimi Putin–Witkoff–Kushner nuk duhet interpretuar si një shenjë se paqja është pranë.

Por as nuk duhet nënvlerësuar.

Fakti që ekziston një kanal i drejtpërdrejtë mes Kremlinit dhe njerëzve që kanë besimin e Presidentit Trump është një zhvillim me rëndësi strategjike.

Megjithatë, diferenca mes armëpushimit dhe paqes mbetet shumë e madhe.

Putin kërkon që negociatat të njohin realitetin në terren. Ukraina kërkon që paqja të mos legjitimojë forcën. Trump kërkon një marrëveshje. Evropa kërkon të mos mbetet jashtë tavolinës.

Këto janë katër interesa që jo gjithmonë përputhen.

Prandaj, pyetja nuk është më vetëm:

“Kur do të përfundojë lufta në Ukrainë?”

Pyetja reale është:

“Çfarë lloj paqeje do të krijohet dhe kush do të vendosë për rendin e ri të sigurisë në Evropë?”

Sepse në Kremlin mund të jetë diskutuar Ukraina.

Por në të vërtetë, ajo që po fillon të negociohet është shumë më e madhe se Ukraina.

Po negociohet mënyra se si do të ndërtohet siguria evropiane pas luftës.