Siguria digjitale: kufiri i ri për Shqipërinë

Në botën bashkëkohore, siguria kombëtare kalon gjithnjë e më shumë përmes teknologjisë digjitale.

Për Shqipërinë, kjo përfaqëson një sfidë të re, por vendimtare.

Një sistem i ekspozuar

Digjitalizimi i shërbimeve publike ka sjellë përfitime të dukshme:
— efikasitet më të madh
— thjeshtim të procedurave burokratike
— akses më të shpejtë për qytetarët dhe bizneset

Por ka rritur gjithashtu ekspozimin ndaj rreziqeve:
— sulme kibernetike
— shkelje dhe cenim të të dhënave
— ndërhyrje të jashtme

Sulmet kibernetike të viteve të fundit kanë treguar se sa i cenueshëm mund të jetë sistemi.

Siguria si infrastrukturë

Siguria kibernetike nuk është më vetëm një çështje teknike, por një çështje strategjike.

Ajo kërkon:
— investime në infrastrukturat digjitale
— formimin e specialistëve
— bashkëpunim ndërkombëtar

Pa këto elemente, ekziston rreziku i një varësie teknologjike që dobëson sovranitetin.

Faktori njerëzor

Siguria digjitale nuk lidhet vetëm me sistemet, por edhe me njerëzit.

Gabimet njerëzore, mungesa e trajnimit dhe niveli i ulët i ndërgjegjësimit përfaqësojnë shpesh pikën më të dobët.

Për këtë arsye janë thelbësore:
— edukimi digjital
— kultura e sigurisë
— forcimi i përgjegjësisë së institucioneve

Një sfidë e pashmangshme

Transformimi digjital është i pakthyeshëm.

Pyetja e vërtetë është nëse Shqipëria do të arrijë ta menaxhojë atë në mënyrë të sigurt.

Sepse, në botën e sotme, të mbrosh të dhënat do të thotë të mbrosh shtetin.

Dhe siguria kombëtare kalon gjithnjë e më pak përmes kufijve fizikë dhe gjithnjë e më shumë përmes atyre digjitalë.