INFORMACIONI DHE SIGURIA

INFORMACIONI DHE SIGURIA: KUR PËRGJEGJËSIA NDAJ PUBLIKUT BËHET PJESË E SIGURISË.

Nga Fatjon Softa – Ekspert sigurie, Autor dhe Drejtues i “Alo Policia – Siguria në Fokus”

Në një kohë kur informacioni qarkullon me shpejtësi të jashtëzakonshme, roli i medias në shoqëri është bërë edhe më i rëndësishëm.

Si ekspert sigurie, por njëkohësisht edhe si profesionist që kontribuon në media tradicionale dhe online dhe që përmes emisionit “Alo Policia – Siguria në Fokus” sjell përballë publikut profesionistë të fushave të ndryshme që lidhen me sigurinë, e shoh këtë çështje nga një këndvështrim të veçantë.

Për mua, siguria nuk lidhet vetëm me policinë, zjarrfikësit, emergjencat, ushtrinë apo institucionet e drejtësisë.

Siguria lidhet edhe me mënyrën se si qytetari informohet.

Një qytetar i informuar drejt merr vendime më të mira. Një qytetar i keqinformuar mund të marrë vendime që e vënë atë, familjen ose komunitetin në rrezik.

Gazetari profesionist është pjesë e zinxhirit të sigurisë

Në këtë realitet dua të vlerësoj veçanërisht rolin e gazetarëve profesionistë, të cilët çdo ditë përpiqen ta sjellin lajmin tek publiku me përgjegjësi.

Gazetari që verifikon një burim.

Gazetari që kërkon konfirmim.

Gazetari që dallon faktin nga pretendimi.

Gazetari që nuk e shpall një person fajtor përpara se të flasë drejtësia.

Gazetari që respekton viktimat dhe familjarët.

Gazetari që nuk përdor frikën, dhimbjen apo tragjedinë vetëm për klikime.

Ky është gazetari që i shërben publikut.

Dhe pikërisht këtu mendoj se duhet të bëjmë një dallim të rëndësishëm:

Jo çdo informacion në internet është gazetari, por gazetaria profesionale nuk mund të injorojë informacionin që lind në internet.

Qytetarët sot janë pjesë aktive e ekosistemit të informacionit. Ata fotografojnë, filmojnë, raportojnë dhe njoftojnë për ngjarje që ndodhin para syve të tyre.

Por informacioni i parë nuk është gjithmonë informacioni përfundimtar.

Aty fillon puna e gazetarit.

Nga informacioni i papërpunuar tek lajmi i verifikuar

Një video nga vendngjarja mund të jetë shumë e rëndësishme.

Një dëshmi qytetare mund të jetë vendimtare.

Një fotografi mund të tregojë diçka që institucionet nuk e kanë bërë ende publike.

Por të gjitha këto duhet të kalojnë në filtrin e verifikimit.

Çfarë ka ndodhur?

Kur ka ndodhur?

Ku ka ndodhur?

Kush e konfirmon?

Cili është burimi?

Çfarë mungon ende për ta kuptuar ngjarjen?

Këto pyetje janë ato që e ndajnë informacionin e papërpunuar nga lajmi profesional.

Në këtë proces, gazetari nuk është thjesht përcjellës i një informacioni.

Ai është filtër profesional për publikun.

Kur informacioni prek sigurinë publike

Kjo bëhet veçanërisht e rëndësishme në çështjet e sigurisë.

Një lajm për një grabitje, një atentat, një zjarr, një aksident, një kërcënim, një person të humbur apo një situatë emergjente mund të ndikojë menjëherë në sjelljen e qytetarëve.

Një informacion i saktë mund të ndihmojë në parandalim.

Një informacion i pakonfirmuar mund të shkaktojë panik.

Një lajm i ekzagjeruar mund të dëmtojë një hetim.

Një akuzë e publikuar pa prova mund të shkatërrojë reputacionin e një personi.

Dhe një informacion i rremë, i shpërndarë masivisht, mund të krijojë një realitet të rremë në perceptimin e publikut.

Për këtë arsye, përgjegjësia e medias është pjesë e sigurisë së shoqërisë.

Roli im: mes ekspertizës, medias dhe publikut

Në këtë ekosistem, roli që kam zgjedhur të ushtroj është pikërisht në ndërthurjen e këtyre fushave.

Si ekspert sigurie, përpiqem të analizoj një ngjarje përtej titullit dhe kronikës.

Çfarë e shkaktoi?

Cili është rreziku?

A mund të ishte parandaluar?

Çfarë funksionoi?

Çfarë nuk funksionoi?

Çfarë duhet ndryshuar?

Në media, përpiqem ta kthej këtë analizë në një informacion të kuptueshëm për qytetarin.

Ndërsa përmes “Alo Policia – Siguria në Fokus”, synimi është të sjell përballë publikut jo vetëm opinionin tim, por edhe profesionistë të fushave të ndryshme: ekspertë të sigurisë, policisë, drejtësisë, emergjencave, teknologjisë, sigurisë rrugore, sigurisë kibernetike dhe fusha të tjera që prekin jetën e përditshme.

Sepse siguria nuk mund të shpjegohet nga një profesion i vetëm.

Siguria kërkon shumë zëra profesionalë.

Dhe media duhet të jetë ura që i lidh këta profesionistë me qytetarin.

Media tradicionale dhe media online: dy mjete, një përgjegjësi

Nuk besoj se duhet të ketë një përplasje mes medias tradicionale dhe medias online.

Televizioni ka fuqinë e figurës dhe analizës.

Portali ka shpejtësinë.

Rrjetet sociale kanë ndërveprimin me qytetarin.

Eksperti sjell analizën.

Gazetari sjell verifikimin dhe kontekstin.

Qytetari sjell informacionin nga terreni.

Kur këto elemente funksionojnë së bashku me profesionalizëm, përfituesi është publiku.

Problemi nuk është nëse lajmi vjen nga televizioni apo interneti.

Problemi është nëse ai lajm është i saktë.

Disinformimi nuk është thjesht një problem mediatik

Sot duhet të flasim gjithnjë e më shumë për disinformimin.

Një informacion i rremë mund të ndikojë tek mënyra se si njerëzit perceptojnë kriminalitetin.

Mund të krijojë frikë nga një rrezik që nuk ekziston.

Mund të dëmtojë besimin tek institucionet.

Mund të nxisë urrejtje ndaj një grupi njerëzish.

Mund të ndikojë në vendimmarrjen e qytetarëve.

Dhe në epokën e inteligjencës artificiale, manipulimi i imazheve, videove dhe zërave do ta bëjë edhe më të vështirë dallimin mes reales dhe të fabrikuarës.

Prandaj verifikimi i informacionit do të bëhet një nga mekanizmat më të rëndësishëm të sigurisë publike.

Të informosh nuk do të thotë të trembësh

Në çështjet e sigurisë ekziston një tundim i madh për ta dramatizuar lajmin.

Por përgjegjësia profesionale kërkon të kundërtën.

Publiku nuk ka nevojë vetëm të dijë se çfarë ka ndodhur.

Ka nevojë të kuptojë çfarë do të thotë ajo ngjarje për të.

A është një rrezik lokal apo kombëtar?

A është një rast i izoluar apo një tendencë?

A ka masa parandaluese?

Çfarë duhet të bëjë qytetari?

Çfarë duhet të bëjnë institucionet?

Kjo është arsyeja pse informacioni duhet të shoqërohet me analizë dhe edukim.

Respekt për gazetarin që punon me përgjegjësi

Në këtë debat, dua ta them qartë:

Gazetari profesionist meriton respekt.

Ai që punon në terren, që verifikon, telefonon burimet, pret konfirmimin, përballet me presionin e kohës dhe megjithatë përpiqet të mos publikojë diçka që nuk e ka verifikuar, po kryen një shërbim publik.

Në një kohë kur klikimi shpesh vlerësohet më shumë se saktësia, ky profesionalizëm është edhe më i rëndësishëm.

Gazetaria serioze nuk është thjesht një profesion.

Është përgjegjësi ndaj publikut.

Dhe kur lajmi lidhet me sigurinë, kjo përgjegjësi bëhet edhe më e madhe.

Në fund, gjithçka kthehet tek besimi

Media mund të ketë teknologjinë më moderne.

Mund të ketë studion më të bukur.

Mund të ketë miliona ndjekës.

Por nëse humbet besimin e publikut, humbet kapitalin më të rëndësishëm.

Prandaj mendoj se e ardhmja e informacionit nuk duhet të jetë një luftë mes televizioneve, portaleve, rrjeteve sociale apo platformave të reja.

Duhet të jetë një garë për saktësi, profesionalizëm, shpejtësi të përgjegjshme dhe besueshmëri.

Si ekspert sigurie, si kontribues në media tradicionale dhe online dhe përmes “Alo Policia – Siguria në Fokus”, besoj se detyra ime është të ndihmoj në krijimin e kësaj ure:

nga ngjarja te informacioni,

nga informacioni te analiza,

nga analiza te ndërgjegjësimi,

dhe nga ndërgjegjësimi te siguria e qytetarit.

Sepse në fund, qëllimi i informacionit nuk duhet të jetë vetëm që qytetari të dijë më shumë.

Duhet të jetë që qytetari të kuptojë më mirë, të vendosë më drejt dhe të jetë më i sigurt.

Fatjon Softa

Ekspert sigurie dhe analist

Kontribues në media tradicionale dhe online

Drejtues i emisionit “Alo Policia – Siguria në Fokus”