Konflikti ShBA-Iran dhe zhvillimet ne Gjirin Persik!
Lufta SHBA–Izrael kundër Iranit: A po hyn Lindja e Mesme në një fazë të re strategjike?
Si ekspert i sigurisë, vlerësoj se konflikti nuk duhet parë vetëm si një përballje ushtarake mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit. Ai është një luftë shumëdimensionale ku ndërthuren fuqia ushtarake, teknologjia, ekonomia, inteligjenca dhe kontrolli i korridoreve strategjike detare.
Goditjet ndaj Iranit kanë sjellë një reagim të zgjeruar ndaj aleatëve amerikanë në Gjirin Persik. Baza ushtarake, infrastruktura energjetike dhe objektiva strategjikë në rajon janë kthyer në pjesë të fushëbetejës, duke treguar se Teherani synon të rrisë koston e konfliktit për kundërshtarët e tij. Konflikti është zgjeruar edhe përmes aleatëve rajonalë të Iranit, duke shtuar rrezikun për një përshkallëzim të mëtejshëm.
Dy pika kyçe përcaktojnë sot ekuilibrin global të energjisë: Ngushtica e Hormuzit dhe Bab el-Mandeb, hyrja jugore e Detit të Kuq. Nëse Hormuzi kufizon daljen e naftës nga Gjiri Persik, Bab el-Mandeb kontrollon një nga arteriet më të rëndësishme të tregtisë botërore drejt Kanalit të Suezit. Çdo bllokim i këtyre dy korridoreve do të kishte pasoja të menjëhershme në tregjet globale, duke rritur çmimet e energjisë, kostot e transportit dhe pasigurinë ekonomike.
Në aspektin ushtarak, kjo nuk është më vetëm një luftë raketash. Është një luftë teknologjike, ku përballen satelitët, inteligjenca artificiale, dronët, mbrojtja ajrore shumë-shtresore, lufta elektronike dhe operacionet kibernetike. Kush kontrollon informacionin dhe teknologjinë, fiton avantazhin operacional.
A mund të rezistojë Irani në një luftë të gjatë?
Irani ka ndërtuar prej dekadash një strategji të bazuar në rezistencë. Ai zotëron një industri të zhvilluar raketore, prodhim të brendshëm ushtarak, rrjete aleatësh në rajon dhe një kapacitet të konsiderueshëm për luftë asimetrike. Kjo e bën të vështirë neutralizimin e tij me goditje të shpejta ajrore. Megjithatë, një konflikt i zgjatur do të rëndonte ekonominë, logjistikën dhe aftësinë e vendit për të mbështetur një luftë me intensitet të lartë për një periudhë të gjatë.
Nga ana tjetër, SHBA zotëron epërsi të pakrahasueshme në aviacion, inteligjencë, armë me rreze të gjatë dhe goditje precize. Ajo ka kapacitet të godasë thellë objektivat ushtarake dhe infrastrukturën strategjike iraniane. Por historia ka treguar se epërsia ajrore nuk garanton domosdoshmërisht arritjen e objektivave politike apo strategjike, sidomos ndaj një shteti me territor të madh, strukturë të decentralizuar dhe aftësi për t’u përshtatur.
Në vlerësimin tim, konflikti nuk do të vendoset vetëm në fushën e betejës. Ai do të përcaktohet nga rezistenca ekonomike, kontrolli i korridoreve detare, aftësia për të ruajtur aleancat dhe presioni diplomatik ndërkombëtar.
Historia na mëson se luftërat moderne nuk fitohen vetëm me armë. Ato fitohen duke ruajtur ekuilibrin mes forcës ushtarake, qëndrueshmërisë ekonomike dhe legjitimitetit politik. Pikërisht këtu do të vendoset edhe rezultati i kësaj përballjeje.
